TRIZ (قسمت اول)

کد خبر 10434 - 1392 10 | تاریخ: 1064 روز پیش-1392/10/14 | ساعت: 18:22

این مقاله چگونگی ادغام مفاهیم کلاه ها را در برنامه حل مسئله از طریق TRIZ  با در نظر گرفتن تمامی فعالیتها شامل: ارزیابی اولیه شرایط، تعریف مسئله، حل مسئله - حل مسئله خلاق بیان می کند. بنابراین، برای مثال تجزیه و تحلیل عملکردها  در دو بخش هدایت می شوند – اول، نگاه مثبت به روابط عملکردها در یک سیستم، در سبک کلاه سفید، و بدنبال آن در مرحله دوم یک سبک کلاه سیاه برای تحلیل سیستمی روابط منفی درآن سیستم. بطور مشابه ارزش بین سبک های کلاه سفید و سبز را با استفاده از بخش تناقض ها در ابزارهای TRIZ تشریح خواهیم کرد.مفاهیم شش کلاه تفکر بر اساس این واقعیت بنا شده اند که ذهن بشر بسته به نوع فعالیتش در سبک های مختلفی حرکت می کند. لذا، در دو حالت مفرط، مکانیزم استفاده شده بوسیله ذهن وقتی ایده جدیدی را تولید می کند با وقتی که ما مزایا و معایب یک روش موجود را بررسی می کنیم بطور معنی داری متفاوت است. در کل، دی بونو شش سبک مختلف برای تفکر که متناسب با نوع عکس العمل های ذهن در طی فرایند حل مسئله دارد را تشخیص داده است. هر سبک با کلاهی به رنگ متفاوت تعریف شده است، نظیر:

کلاه سفید – نماینگر سبکی است از تفکر در مورد یک واقعیت که نیازمند به آمار و اطلاعات است.

کلاه قرمز– بیانگر نوع تفکر همراه با احساسات، عواطف و بصیرت است.

کلاه سیاه – نمایانگر نوعی تفکر همراه با احتیاط، قضاوت و نگاه منطقی به جنبه های منفی یک مسئله – اغلب این سبک تفکر به مدافع شیطانی معروف شده است.

کلاه زرد-  نماینگر سبکی از تفکر است برای آزمون امکان پذیری و منافع یک راه حل مشخص و نگاه منطقی به جنبه های مثبت آن.

کلاه سبز: نمایانگر سبکی از تفکر است مرتبط با تولید ایده های جدید، خلاق و جانبی

کلاه  آبی : نمایانگر سبکی از تفکر مرتبط با کنترل کلی و سازماندهی فرایندهای فکری

کلاه سفید:

کلاه سفید را موقعی بر سر می کنیم که در جستجوی آمار و اطلاعات بدون هیجان هستیم. اغلب در موارد ذیل استراتژی های کلاه سفید را در فرایند تعریف و حل مسئله از طریق TRIZ استفاده می کنیم:

 در حین ارزیابی اولیه مسئله و فاز تعریف. به ویژه، در انجام مراحل اولیه تحلیل عملکرد – در جایی که بدنبال شرح عمکرد واقعی سیستم موجود هستیم – و همچنین موقع نوشتن شرح نکات نهایی مسئله، و درک سطح تکامل سیستم (و زیر سیستم) با توجه به موقعیت آن در منحنی تکاملی (evolutionary S-curves) .

  • در طی فازی که تعریف اولیه کاملی از یک مسئله داریم، صاحب مسئله بدنبال مناسب ترین ابزار حل مسئله از طریق TRIZ است.
  • تعریف نتیجه نهایی ایده آل، و استفاده از روش برگشتی در ابزار حل مسئله ایده آل(IFR) برای دستیابی فیزیکی به راه حل قابل پیش بینی.
  • در هنگام تعریف تناقض ها، و موقع استفاده از ماتریس تناقض ها یا ابزارهای حل تناقض های فیزیکی.
  • در هنگام استفاده از عملکرد های بر پایه دانش(functional knowledge-base).
  • در هنگام گزارش نویسی راه حل های یافته شده.
  • در موقع ارزیابی و رتبه بندی کیفیت راه حل ها در هنگام انتخاب قسمت های از کار افتاه یک فرایند کلی.
  • در هنگام استفاده از ابزار 9 پنجره (9 Windows tool) ، در تعریف کلی مسئله و فرایند حل مسئله برای اطمینان بخشی و توجه ویژه به ابعاد فضا و زمان.

از آنجا که TRIZ بعنوان یک ابزار خلاق سیستماتیک شناخته شده است، شگفت انگیز نخواهد بود که کلاه سفید در بیشتر جلسات TRIZ پوشیده شود.

بهر حال، پنج کلاه دیگر نیز در جاهای خاصی از فرایند لازم و ضروری هستند:

کلاه قرمز

کلاه قرمز موقعی پوشیده می شود که بخواهیم از بصیرتمان استفاده و بر احساسات و هیجانات تکیه داشته باشیم (اغلب به آن نیروی احساسی (gut feel) می گویند). تفکر با سبک کلاه قرمز ممکن است در اولین نظر کاملاً با یک فرایند خلاقیت سیستماتیک متناقض باشد، اما کاربرد خاص خود را دارد، و – مهمتر آنکه – بدانیم که بسیاری از ما از سبک فکری کلاه قرمز استفاده می کنیم. لذا، حداقل باید از سبک های کلاه قرمز آگاه باشیم، و تشخیص دهیم که در بیشتر مواقع باید از آن خارج شویم. در بیشتر مواقع ما مشتاقیم از استراتژی های فکری کلاه قرمز بطور مثبت استفاده کنیم، لذا، در موارد ذیل از آن در فرایند تعریف و حل مسئله از طریق TRIZ بهره گیری خواهیم کرد:

  • تقریباً بطور طبیعی ذهن ما بگونه ای سیم کشی شده است که موقعی که با مسئله ای مواجه هستیم بطور سنتی فوراً به سراغ سبک حل مسئله از طریق کلاه قرمز می رویم. باید این پدیده را تشخیص دهیم و سعی کنیم از اثرات مثبت آن استفاده کنیم. بنابراین، معمولاً 5 تا 10 دقیقه زمان درست در ابتدای جلسه و یا بلافاصله پس از فاز تعریف مسئله اولیه در جلسه طوفان فکری در نظر گرفته می شود. معمولاً گزارشی از خروجی یک چنین جلسه طوفان فکری تهیه و در پارکینگ خودروها نصب می شود تا مشارکت کنندگان اطلاعات ورودی  خود را که در آن جلسه ثبت شده است مشاهده کنند. این پیشنهادها در زمان مناسبی برای مراحل بعدی در فرایند عودت داده خواهند شد.
  • در صورتی که راه حل با دوامی از ابزارهای حل مسئله TRIZ حاصل نشود از سبک تفکر کلاه قرمز بعنوان ابزاری برای  برطرف کردن رخوت ذهنی می توان استفاده نمود.
  • همچنین از سبک تفکر کلاه قرمز می توان در زمانهای حل مسئله برای بر هم زدن عاداتی که در برخی از سبک های فکری دیگر بر مشارکت کنندگان عارض می شود بخوبی استفاده نمود – اما بطور ویژه  در کلاه سفید – در زمان های تمدید شده.

تحریکاتی نظیر" صرف 5 دقیقه فکر در مورد غیر ممکن  ترین روش در حل مسئله" بطور غیر عادی راه حل های با دوام و جالبی را ایجاد نمی کنند. در نتیجه، موقع استفاده از روشهای TRIZ، لازم است سبک فکری کلاه قرمز در حد ناچیزی گسترش یابد.

 


منبع : ارسالی از سوی کاربران

ارسال نظرات

userPhoto 3Neshaneh
جمع 13 + 3 چند است؟

ADVERTISING