تاریخچه عکاسی در ایران(2)

کد خبر 13804 - 1392 12 | تاریخ: 1004 روز پیش-1392/12/13 | ساعت: 23:37

عکاسی در وهله اول در دربار ، سپس در تهران ، تبریز و پس از آن در برخی از شهر های دیگر ایران گسترش یافت . عکس های بجا مانده از دوران اولیه عکاسی ایران تا اوایل دهه 1290ق/1873 م خلوص و سادگی خاصی داشت که در دوره ای بعدی ،‌نظیر آن را نمی یابیم . می توان این دوران را ،‌دوره طلایی عکاسی ایران نامید. آقا رضا عکاس باشی اولین عکاس حرفه ای ایارن بود و تا قبل از او کسی به گستردگی وی در زمینه پرتره نگاری ( گروهی و تکی ) و عکاسی از مناظر و ابنیه کار نگرده بود.او مدير اولين عکاس خانه درباري در ايران شد (‌ستاري ، 1382 ، ج 1 : 15 ) . آقا رضا درا ين کاس خانه به گرفتن کليه عکس هاي مورد نظر ناصرالدين شاه مي پرداخت : پرتره شاه و منصوبان مذکر مذکر او ، پرتره درباريان ، مقامات کشوري و لشگري ،‌ عکاسي از ابنيه، مناظر و مردم در حين سفرهاي متعدد و گوناگون شاه عاشثق عکاسي و سير و سفر و نيز بسياري عکسهاي ديگر ( همان ،‌15 ). چون مردم عادي اجازه ورود به عکاس خانه مبارکه سلطنتي را نداشتند ، به همت آقا رضا ، عکاس خانه اي مختص مردم ايجاد و مديريت آن به عباسعلي بيک ، شاگرد آقا رضا سپرده شده ( روزنامه دولتي ، نمره 63 ،‌ پنج شنبه 25 ذيحجه 1285 ق ) . آقا رضا به همراه استادش کارليان اولين عکس هاي خود را در روستاي خورهه در تاريخ 1276 ق / 31 ژوئيه تا 20 مارس 1860 م هنگام سفر ناصرالدين شاه به قم، کردستان ، ‌ساطانيه و آذربايجان برداشت ( عدل ، 1379 ، فصلنامه طاووس ، ش 4 و 5 ، 231 ) . در سال 79 – 1278 ق / 1862 م ، آقا رضا عکاس باشي در تهران با لوئيجي مونتابونه ( Luigi Montabone ، 1877 - ؟ ) عکاس حرفه اي اهل ايتاليا آشنا شد و مونتابونه از آقا رضا و جمعي ديگري عکس گرفت ( Piemontee ، 1972 ، عکس شماره 40 ) . آقا رضا در سفر اول ( 1290 ق / 1873 م ) و دوم ( 1295 ق؟ 1878 م ) شاه به فرنگستان جزو همراهان بود (‌ذکائ ،‌1376 : 56 ). در اين دو سفر نادار ( Nadar ، 1820-1910 ) و برخي از عکاسان معروف از ناصرالدين شاه عکس گرفتند و يحتمل آقا رضا به نحوه کار و نور پردازي آنها توجه داشته و برخي از اصول رعايت شده آنها را در عکس هايش به کار برده بود. آقا رضا عکاس باشي اولين عکاس ايراني است که از دستگاه آگرانديسور حداقل از 1284 ق / 1867 م در عکاس خانه مبارکه موجود بوده است( ستاري ، 1382 ، ج 1 : 289 و 323 ). شخص ناصرالدين شاه نيز عکاس قابلي بود و عکسهاي قشنگي از او در آلبوم کاخ گلستان و به تعداد زياد  وجود دارد . ناصرالدين شاه علاقه زيادي به نوشتن شرح عکس داشت و زير اکثر عکس هاي انداخته شده به دست وي علاوه بر شرح ماوقع و موضوع عکس عبارت (( خودمان انداخته ايم )) ديده مي شود .

1381565761-1381424671-6-7185 [copy]

بعدها افرادي چون ميرزا احمد ، ميرزا حسينعلي و عبدالله ميرا قاجار براي آموختن عکاس به خارج اعزام شدند ( ذکاء ، 1376 :‌75 ، 83 و 98 ) . آنتوان سوريوگين نيز از ديگر عکاسان برجسته و پرکار اواخر دوره ناصري ، دوران مظفري و پهلوي اول قلمداد مي شود . عکس هاي او در سفرنامه هاي نگاشته شده به دست برخي از افراد خارجي که در دوران قاجار از ايران ديدار کرده اند و همچنين در دو کتاب که به ترتيب در هلند و ايالات متحده به سال 1999 م به چاپ رسيده اند، ‌ديده مي شود . در دوره مظفري عکاسي در مقايسه با دوره ناصري افول مي کند اما با وقايع مشروطه ، بار ديگر عکس و عکاسي جان تاره اي مي گيرند ( ستاري ، 1377 : 38 ). در دوره پهلوي اول مي توان از عکاساني چون اسدالله پروين ، محمد خادم ، ماشاء الله خان و جهانگير مصور رحماني نام برد ( ذکاء ، 1376 : 164 – 172 و 185 ) . در دوره پهلوي دوم و از سال 1343 اولين نمايشگاه هاي انفرادي عکس، به همت عکاساني چون احمد عالي و مرحوم ابراهيم هاشمي بر پا مي شود . در 1349 به همت برخي از افراد از جمله مير هادي شفاييه در برخي از دانشگا ه ها واحدهاي مختص عکاس تدريس مي شود (‌پاکباز ،‌1378 :‌896 ؛ ستاري ،‌ 1382 ؛‌مجله عکس ،‌ش 197 ، 15 ) . در دوره انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي اهميت عکاسي و کاربرد آن در ايران بسيار مورد توجه واقع مي شود . رشته عکاسي از سال 1362 در مقطع کارشناسي و از 1373 در مقطع کارشناسي ارشد در دانشگاه هاي ايران ايجاد مي شود . برخي از عکاسان جنگ ايران ، جزو عکاسان برتر خبري و فتوژورناليست هاي برجسته جهان به شمار مي روند. با تکثر مطبوعات و فارغالتحصيلي شمار زيادي از دانشجويان عکاسي گام بلندي در عرصه عکاسي خبري و مطبوعاتي ايران برداشته مي شود . عکس هاي عکاسان ايراني از وقايع سياسي سال هاي اخير در ايران ،‌حمله امريکا به کويت ،‌افغانستان و عراق ، زمين لرزه بم و قيام انتفاضه در فلسطين اشعالي ،‌توجه عکاسان نسل پس از انقلاب به شاخه هاي کاربردي عکاسي را نشان مي دهد، در حالي که در حيطه عکاسي خلاق نيز شاهد رشد و نمو عکاسان فعال در اين سبک هستيم ( ستاري ، 1385 : 2 ) . عمر نشر نوشته ها و کتاب هاي عکاسي در ايران تقريبا" هم طراز با ورود پديده عکاسي به ايران است . کهن ترين نوشته اي که در زبان فارسي و در ايران در باب عکاسي تاليف شده تاريخ نشري قبل از سال 1274 ق دارد ( ذکاء، ‌1376 :‌291 ). اما رشد واقعي مجله هاي عکاسي در ايران پس از انقلاب بوده و با مجله (( مردمک )) از ارديبهشت 1359 آغاز مي شود. پس از آن در بهمن – اسفند 1365 مجله (( عکس )) متولد مي شود که طولاني ترين عمر انتشار را در ميان مجلات عکاسي ايران دارد و بالطبع سر دبيران متعددي داشته است .سپس مجله (( تصوير ))‌ در دي 1381 منتشر شد . (( عکس نامه )) که به صورت فصل نامه منتشر مي شود در ارديبهشت 1377 روانه بازار مطبوعات شد . مجله (( دوربين عکاسي )) از 15 ارديبهشت 1381 به ارتباط با مخاطبان آماتور خود پرداخت و ((‌حرفه هنرمند )) فصل نامه اي است که از تابستان 1381 به مخاطبان حرفه اي عکاسي ، نقاشي و به طور کلي هنر روي آورد. فصلنامه (( عکاسي خلاق )) اولين شماره خود را در زمستان 1384 روانه بازار نشر کرد . فصل نامه (( عکاسي حرفه اي ))‌ ديرتر از ساير مطبوعات عکاسي تولد يافت و تاکنون يک شماره از آن ( زمستان 1384 ) به علاقه مندان عرضه شده است ( ستاري ،‌1385 : 3 )‌. اولين نشريه مجازي ( اينترنتي ) عکاسي در کشور (( ژورنال عکاسي ايران )) نام دارد (‌همان، ‌3 )‌. قبل از انقلاب ، ‌نشريات جدي عکاسي کشور عبارت بودند از :‌ (( تصوير)) که صاحب امتياز و مدير مسئول آن جهانگير بهروز بود . اولين شماره آن در ارديبهشت 1351 نشر يافت و آخرين شماره اش شهريور 1353 . پس از آن بهمن بهروزمجله (( فتو )) ‌را در پنج شماره از دي 1353 تا مهر 1354 منتشر کرد ( عباسي ، 1367 مجل دانشمند :‌96 و 97 )‌. تعداد کتاب هاي مختص فن و هنر عکاسي و آلبوم هاي عکس در سال هاي پس از انقلاب اسلامي رشد فزاينده اي داشته است . تعداد اين گونه کتاب ها در محدوده اين مقاله نمي گنجد و فهرست جداگانه آنها خود مقاله مستقلي را در بر مي گيرد.

((برگرفته از کتاب معرفي گنجينه موزه عکسخانه شهر ))


منبع : عکاسخانه شهر

ارسال نظرات

userPhoto 3Neshaneh
جمع 11 + 4 چند است؟

ADVERTISING

مطالب مرتبط فرهنگ و هنر