هنرقلمدان سازی

کد خبر 14195 - 1392 12 | تاریخ: 1003 روز پیش-1392/12/17 | ساعت: 20:05

پژوهشهاي محققين براي اينكه به پديده اي به نام قلمدان در ايران باستان پي ببرند. راه به جائي نبرده است. و از وجود اين هنر در ادوار قبل از اسلام اطلاعي در دست نيست.

با ظهور اسلام، استفاده از قلمدان براي كارهاي تحريري معمول گشت و در مدرسه ها، مكتب خانه ها و مراجع ديواني مورد استفاده قرار گرفت.

در دوره سلجوقيان براثر حمايتي كه از شعراء و نويسندگان و دبيران به عمل آمد، هنر قلمدان سازي پيشرفت بسيار كرد. اين پيشرفت و ترقّي تا عصر تيموريان ادامه داشت.

 

بررسي هاي انجام شده بيانگر اين مطلب است.در عصر صفويه كه خوشنويسي به نهايت ترقي و تعالي رسيد هنر قلمدان سازي نيز به اوج رسيد و قلمدان هاي ساخته شده در اين عصر از گرانبهاترين و نفيس ترين ميراث هاي فرهنگي ايران به شمار مي رفت.

قلمدانهاي برجاي مانده از آن روزگار كه برخي گوهرنشان و طلاكوب و مرصّع هستند و بر بعضي نيز آيات قرآني نوشته شده است. زينت بخش موزه هاي ايران و ساير كشورهاي جهان مي باشند.

در دوره قاجاريه و زنديه نيز هنر قلمدان سازي مثل روزگار صفويان در اوج بود و قلمدانهاي ساخته شده در اين دوره نمايانگر هنر هنرمندان اصفهاني هستند.

به  طور کلی قلمدان و هنر قلمدان سازی با هنر و فرهنگ ایران رابطه و پیوند دیرینه دارد. چرا که گرانمایه ترین میراث های نقاشی و نگارگری تذهیب و منبت کاری هنرمندان قدیمی ما بر جعبه های قلمدان نقش بسته است. از طرفی قلمدان در گذشته ای نه چندان دور مهمترین وسیله کتابت و بهترین عامل برانگیختن و ترغیب مردم طبقات گوناگون به فراگیری آموزش و خطاطی و خوشنویسی بود. قلمدان سازی از عهد صفویه رونق و اعتبار افزونی گرفت. قلمدانهای این دوره از جمله اصیل ترین آثار هنری باستان به شمار می رود

از مشهورترين قلمدان سازان دوران صفويه و زنديه و قاجاريه مي توان محمد زمان نگارگر، حسن خداداد، محمد خداداد، سميرمي، محمدصادق امامي اصفهاني، كاظم بن نجفقلي، عبدالرحيم اصفهاني و آقا نجف قلمدان را نام برد.

اگر چه در حال حاضر قلمدان مانند گذشته مورد استفاده قرار نمي گيرد اما علاقمندان به هنرهاي اسلامي ايراني كماكان از اين فراورده هنري استقبال كرده و خواهان و طالب آن هستند

انواع قلمدان

قلمدان ها به طور عمده از سه دسته تشکیل یافته اند (از نظر جنس):

1- قلمدانهای چوبی
2- قلمدانهای فلزی
3- قلمدانهای مقوایی به طور کلی از لحاظ اندازه قلمدانها بر چهار گونه اند:

الف) کوچک که به آن نیم بهره نیز می گویند و ابعاد آن 2*13 سانتیمتر است.
ب) قلمدان متوسط یا یک بهره که ابعاد آن7/3*21 سانتیمتر است.
ج) قلمدان عادی که دوبهره نیز نامیده می شود و ابعادش 4/4*5/23 سانتیمتر است.
د) قلمدانبزرگ که تقریباً به اندازه جعبه قلمدان است به ابعاد 5/5*28 و سه بهره نام دارد

.

از قلمدان سازان معروف که قلمدان مقوایی می ساختند. که در دوره قاجار شهرت داشتندمی توان به میرزا ابوالقاسم طباطبائی، مشهدی حسن تهرانی، عبدالحسین مقوا ساز اصفهانی و کریم مقوا ساز اشاره کرد.


منبع : هنرهای دستی اصفهان/ isfahan.ir

ارسال نظرات

userPhoto 3Neshaneh
جمع 13 + 3 چند است؟

ADVERTISING

مطالب مرتبط گردشگری