فشارروانی ناشی ازآلودگی صوتی درتهران

کد خبر 15398 - 1392 12 | تاریخ: 998 روز پیش-1392/12/26 | ساعت: 11:22

در سال ۱۹۹۶ در گزارش سبز (Green Paper) منتشر شده از سوی اتحادیه اروپا درزمینه میزان فشار ناشی از آلودگی صوتی بر مردم و سکنه اروپا اعلام شد که حدود ۱۷ تا ۲۲ درصد از جمعیت اروپا تحت تاثیر درجات بالا و خطرناک آلودگی صوتی محیط قرار دارند.

این در حالی است که تا پیش از این ادعا می شد خسارت های ناشی از آلودگی صوتی قابل محاسبه نیست اما خوشبختانه طرح این قبیل آمار و ارقام درباره خسارت ها و عوارض خطرناک آن در محیط زیست انسانی و همچنین در محیط زیست حیات وحش راه رابرای هرنوع بی توجهی بسته است.

اکنون ابزارها و روش های علمی متعددی برای

اندازه گیری شدت و ضعف آلودگی های صوتی در جهان وجود دارد. این روش ها در بیشتر کشورهای توسعه یافته جهان امکان پیشگیری یا حذف بسیاری عوامل خطرناک را در محیط زیست شهری فراهم کرده است.

امروزه استفاده از این امکانات و محاسبه این خسارت ها در کشورهای توسعه یافته جهان سبب توقف یا پیشگیری از برخی فعالیت های زیان آور اقتصادی شده است که به ظاهر سودآورند ولی در نهایت چندین برابر خسارت مالی در پی داشته اند. اعمال فشار برای تغییر در ساخت موتورهواپیما ها در انگلستان و یا توقف برخی طرح ها همانند احداث بزرگراه ها یا فرودگاه و خطوط هواپیمایی، در برخی کشورها نظیر انگلستان از این جمله است.

دکتر باقر میلانی کارشناس اقتصادی و از اعضای انجمن مفاخر معماری ایران در این زمینه می گوید: «اخیرا درکشور نروژ هزینه سرانه خسارت ناشی از آلودگی صوتی محاسبه واعلام شده است. این بررسی ها که توسط محققان سازمان بهداشت جهانی صورت گرفته روشن کرده است که سرانه خسارت ناشی از آلودگی های صوتی در این کشور، سالانه بین ۸۸ تا ۵۴۱ دلار است. این خسارت ها عمدتا هزینه هایی است که بر اثر بروز بیماری های روانی، قلبی ـ عروقی، اعصاب، بروز تصادفات رانندگی در بزرگسالان و نیز عوارض مخرب آن بر سطح یادگیری و هوشیاری و اختلال حافظه در افراد مسن و کودکان بر جامعه تحمیل می شود که برخی از این خسارت ها جنبه دائمی داشته و تا پایان عمر افراد مبتلا هزینه های هنگفتی را بر جامعه تحمیل می کند.»

وی در ادامه می افزاید: «بدیهی است که چنین رقمی در کشوری چون نروژ، که از نظر معیارهای شهرسازی درسطح بالایی است، بسیار تکان دهنده است زیرا نروژ اساسا کشوری است که مقامات آن در طراحی شهری و رعایت پارامترهای خوشبختی بسیار حساس بوده و با دقت عمل می کنند. علاوه براین اعمال مقررات دقیق و فرهنگ بالای شهروندی در فعالیت های روزانه شهری نیز مانع مهمی در پیشگیری در تضییع حقوق شهروندی مردم دارد.»

به گفته دکتر میلانی در گزارش دیگری از سوی سازمان بهداشت جهانی، خسارت ها وهزینه های اجتماعی ناشی از آلودگی صوتی در کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز بالغ بر ۴۲ میلیارد یورو برآورد شده است.

بی تردید همین بررسی ها اتحادیه اروپا را واداشته است تا طی قطعنامه ای کشورهای عضو را موظف کند «نقشه آلودگی صوتی» شهرهای بزرگ را در کشورهای تابعه تهیه کرده و برای مبارزه با آلودگی صوتی در نقاط پرسرو صدا برنامه های عملی مشخصی تدوین و پیاده کنند.

این قبیل بررسی ها اگر چه در ایران و شهرهای بزرگ آن صورت نگرفته اما با توجه به هزینه هنگفت خسارت ناشی از آلودگی صوتی در کشورهای اروپایی، در شرایطی که عمدتا برخوردار از بیشترین استانداردهای ساختمان سازی و معماری ازیک سو و استانداردهای شهرسازی ازدیگر سو هستند، می توان دریافت که میزان خسارت ناشی از آلودگی صوتی در کشورها و شهرهایی چون تهران به چه میزان است.

دکتر میلانی می گوید: «روشن است که با توجه به عوامل یاد شده، خسارت های ناشی از آلودگی صوتی در ایران چند برابر کشورهای اروپایی نظیر نروژ است، بنابراین روشن است که جامعه ایران، دربیشتر فعالیت های اقتصادی خود بیش از کسب سود و درآمد دچار زیان های اقتصادی است اما این زیان های اقتصادی برای عوام مردم نامرئی و برای متخصصان اقتصاد و محیط زیست و افراد مطلع جامعه کاملا مرئی و حتی قابل محاسبه است.»

ناگفته نماند که برخورداری از سطح بالای فرهنگ شهروندی در تمام فعالیت های روزانه شهری این کشورها نیز نکته مهمی است که باید در نتیجه نهایی مورد نظر قرار گیرد.

امروزه تاثیر آلودگی های صوتی در حیات وحش حیوانات و گونه های حیات وحش کاملا روشن است چراکه این صداها سبب ایجاد احساس ناامنی در حیوانات می شود که تاثیر زیادی بر تولید مثل این گونه ها دارد. ازاین رو یکی از دلایل مهم در مباحث حفاظت از محیط زیست علاوه بر پیشگیری از انقراض گونه ها براثر شکار بی رویه و نابودی زیستگاه و مواد غذایی، تامین امنیت محیطی برای این جانداران است.

حال این احساس ناامنی و فشار های جانبی بر روان انسان آثار و عوارضی مشابه و احتمالا به مراتب بیشتر و خطرناک تر درپی دارد. چنان که همه می دانیم خطر مشکل آلودگی صوتی در نواحی نزدیک به فرودگاه ها و همچنین در بزرگراه ها به مراتب بیشتر از دیگر نواحی شهری است.

این میزان خسارت اقتصادی ناشی ازآلودگی صوتی را باید بر خسارت های اقتصادی ناشی از آلودگی هوا، آلودگی و تخریب خاک و آب نیز افزود که هریک سالانه میلیاردها دلار خسارت اقتصادی به عموم افراد جامعه تحمیل می کنند.

این کارشناس اقتصادی تاکید دارد که با توجه به پیوستگی روزافزون محیط زیست و اقتصاد جهانی، اگر ما خود اقدام به کاهش خسارت ها و رفع آلودگی های زیست محیطی کشور نکنیم، نظام جهانی ما را ناگزیر به اقدام می کند. در حالی که اگر اکنون خود اقدام کنیم، علاوه بر کسب پرستیژ جهانی و فرهنگی آن، این اقدامات با هزینه و مخاطرات کمتری صورت می گیرد در صورتی که اقدام بر اثر فشارهای جهانی، اقداماتی الزامی و بسیار پرهزینه تر و پر دردسر خواهد بود.

اما عوارض روانی آلودگی صوتی که گاه با آلودگی های منظر همراه است چیست و چرا اتفاقا این دو مقوله کمتر توسط کارشناسان و متخصصان امر مورد توجه قرار گرفته است.

این موضوع را با دکتر قاسم زاده متخصص روانشناس و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد درمیان گذاشتیم. وی در باره عوارض روانی ناشی از آلودگی های صوتی در شهرهای بزرگ ایران ابتدا تعریفی از بهداشت روانی ارائه می کند و می گوید: «بهداشت روانی عبارت از شرایطی است که سیستم بدنی و روانی فرد در آن شرایط از نظر ایجاد تعادل قدرت و توان کافی را به دست آورد. هرعاملی که بتواند در توازن جسمی و روانی فرد ایجاد اختلال کند طبق این تعریف از عوامل بیماری زاست.»

به گفته وی روشن است که طبق این تعریف هرگونه آلودگی زیست محیطی و به طور اخص آلودگی های صوتی و تصویری اثر مستقیمی بر روان فرد دارد حتی اگر از نظر جسمی آسیبی به فرد وارد نیاورد.

وی درمورد آلودگی های صوتی به طور خاص اظهار می دارد: «دستگاه شنوایی انسان تا به طور طبیعی قادر به تحمل میزان معینی صداست و اصوات بالاتر از ۱۰ دسی بل فراتر از توانایی تحمل گوش انسان است. از این رو حتی اگر عوارض این اصوات ناهنجار در ظاهر فرد قابل شناسایی نباشد عوارض آن را در رفتار های پرخاشگرانه، کاهش آستانه تحمل فردی و ازهمه بدتر فراموشی و اختلال یادگیری در کودکان به وضوح و در رفتار مردم در ازدحام خیابان ها و کوچه های شهر قابل مشاهده است زیرا کاهش آستانه تحمل فردی در عموم مردم خود تشدید تحریک پذیری هیجانی افراد را در پی دارد که معمولا رفتارهای خطرناک و آسیب را در پی دارد.»

وی در ادامه گفت: «بنا به تجربه شخصی خود دریافته ام که میزان بوق زدن درکشور ما بیش از کشورهای پیشرفته است. این موضوع تاحدی به دلیل فقدان فرهنگ شهروندی و رانندگی است اما این موضوع اساسا یکی از معضلات مشترک در بیشتر کشورهای فقیر است که به معضل سرانه بهداشت روانی مردم اهمیت کمی می دهند و در تصمیم گیری های کلان کشور در زمینه های اقتصادی فرهنگی و شهری و مانند آن، حتی در تصمیم گیری های بهداشتی، مساله بهداشت روان در برابر بهداشت جسمی در اولویت بسیار پایینی قرار دارد.»

به گفته وی مهم ترین عامل در بروز این نگرش نادرست آن است که مشکلات و ناهنجاری های روانی برخلاف مشکلات جسمی موضوعی است که چندان قابل مشاهده مستقیم نیست اما در نابهنجاری های رفتاری و آن هم به طور مستمر آشکار می شود.

به هر روی برآیند نهایی این نگرش در تصمیم گیری های اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی اولا در کلیت جامعه و روابط اجتماعی افراد بسیار گسترده است و ثانیا بسیار مسری است و در نهایت هزینه فعالیت ها و روابط اجتماعی را افزایش می دهد.

تردیدی نیست که روابط و سود حاصل از فعالیت های اجتماعی در شرایط کاهش سلامت و بهداشت روانی افراد، کاهش یافته و در مقابل خسارت های آن بیشتر می شود.

بنابراین ادامه بی توجهی ها به اولویت سرانه بهداشت روانی مردم به اقتصاد ناسالم دامن خواهد زد.

با توجه به عوامل یاد شده روشن است که بهداشت روانی و یا عکس آن، اختلالات روانی در میزان سهم هر فرد در تولید درآمد ناخالص ملی و مصرف آن به شدت موثر است. اگرچه اقتصاد ناسالم و توزیع غیرعادلانه ثروت، خود یکی از عوامل تهدیدکننده سلامت روانی است و این به معنی ایجاد یک دور باطل است.


منبع : تهران امروز/میترااسدنیا

ارسال نظرات

userPhoto 3Neshaneh
جمع 20 + 3 چند است؟

ADVERTISING