نوروز: روز نو زندگی از نو

کد خبر 15779 - 1393 01 | تاریخ: 993 روز پیش-1393/01/01 | ساعت: 11:27

ساعت از بیست و بیست و هفت دقیقه پنجشنبه ۲۹ اسفند سال ۱۳۹۲ گذشت و سال ۱۳۹۳ آغاز شد. نوروز، بزرگترین جشن ایرانیان از این پس تا ۱۳ روز ادامه دارد و یادآور اساطیری‌ترین روز مردمان این سرزمین است. شاید به جرات بتوان گفت که نوروز و برپایی مراسم آن یکی از کهن‌ترین جشن زنده دنیاست که برخی قدمت آن را به تاریخ زندگی در سرزمین ایران نسبت می‌دهند. جشن نوروز مراسم خاصی داشته که برخی از آن‌ها فراموش شده و برخی هنوز زنده هستند.

نوروز از جشن‌های باستانی ایران است که پیشینه‌ای بسیاری طولانی دارد. در این جشن ایرانیان با خوردن شیرینی و برگزاری مهمانی‌های مرسوم زندگی را به کام یکدیگر شیرین می‌کنند و سال خوبی را برای هم آرزو می‌کنند. قبل از برگزاری این جشن ایرانیان به خانه تکانی می‌پردازند و به هم شیرینی هدیه می‌دهند که شگون خاصی دارد. بخشی از خاطرات این جشن در عیدی‌هایی است که کودکان از بزرگترها می‌گیرند. گزارش زیر نگاهی به مراسم باستانی نوروز از گذشته تا امروز دارد.
 
پروراندن سبزه از سنت این جشن محسوب می‌شود. روایتی کهن نقل می‌کند که در دوران یکی از پادشاهان ایرانی بیست و پنج روز پیش از عید ستون‌هایی از خشت خام اطراف حیاط دربار برپا می‌کردند و روی هر یک از آنها حبوبات می‌کاشتند. در این صورت با خوب رشد کردن این سبزه‌ها می‌توان کشت سال بعد را حدس زد.
 
حاجی فیروز یا حاجی پیروز از سنت‌های زیبای جشن نوروز است که در روزهای نزدیک به نوروز در کوچه‌ها و خیابان‌های ایران ظاهر می‌شود. سیاهی صورت حاجی فیروز به دلیل بازگشت او از سرزمین مردگان است.
 
از سنت دیگری که در این جشن برگزار می‌شد مراسم آب پاشی بود. در جشن آبریزگان برای تطهیر آب باران هم مورد استفاده قرار می‌گرفت. به نظر می‌رسد جشن آبریزگان اصلی همان تیرگان باشد.
 
میر نوروزی از جمله رسوم بسیار جالبی است که در دوران قدیم پادشاهی ایران برگزار می‌شد. رسم بر این بود که در ایام نوروز برای تفریح عمومی، فردی از میان مردم را به عنوان پادشاه یا امیر یا حاکمی موقتی به نام میر نوروزی انتخاب می‌کردند و برای یک یا چند روز زمام امور شهری را به عهده‌اش می‌سپردند پس از انقضای ایام جشن سلطنت او نیز به پایان می‌رسیده‌است. واضح است که جز تفریح و هیچ منظور دیگری در این خصوص نبوده است.
 
گفته‌ها واسطوره های بسیاری از دلایل برگزاری این جشن شنیده می‌شود که جشن نوروز سالگردی است از آفرینش انسان، عزیزترین موجود آفرینش برای آفریدگار است. به همین مناسبت، سالگرد این جشن را با شکوه بیشتری برگزار می‌کنند.
 
برخی ریشه جشن نوروز را به آفرینش شش گانه (آسما ن، آب، زمین، گیاه، چهار پای سودمند ومردم) پیوند می‌دهند. در آن زمان مردم به مناسبت سالگرد آفرینش شش‌گانه که به نام گاهنبار معروف بود، جشن برگزار می‌کردند.
 
اسطوره دیگری هم که در خصوص این جشن مطرح می‌شود و آن آمدن بهار و پایان زمستان و سرماست.
 
افسانه‌های بسیاری پیدایش جشن نوروز را به دوران جمشید نسبت می‌دهند که پیروزی جمشید بر اهریمن، تجدید دین با به پادشاهی رسیدن جمشید، درخشش چهره جم زمانی که بر تختی نشست را شامل می‌شود.
 
در این روز با بر تخت نشستن جمشید باران بارید که رسم به هم آب پاشیدن که یکی از آیین‌های نوروزی است با این افسانه بی ارتباط نیست. جم دستور کندن جوی‌ها و آبراهه‌ها را در این روز داد که این هم با رسم شستن خود در سپیده دم نوروز و پاک شدن از گناهان مرتبط است.
 
در آیین‌های ایرانی آمده عید نوروز همان روزی است که حضرت سلیمان ( ع ) انگشتری خویش را پس از مدتی پیدا کرده است. در روایات ایرانی آمده است که چون سلیمان بن داوود انگشتر خویش را گم کرد سلطنت از دست او بیرون رفت اما پس از چهل روز بار دیگر انگشتر خود را باز یافت. در این زمان بود که ایرانیان گفتند: نوروز آمد.
اما جشن نوروز با عقاید مذهبی مردم هم چندان بی ارتباط نیست. در بخشی از روایات اسلامی به تجلیل و تکریم از عید اشاره شده است.
 
اگر چه دعایی که ندای آن هر ساله به گوش ایرانیان طنین می‌اندازد و خانه هر ایرانی را با آن نوازش می‌دهد برگرفته از عقاید مذهبی ایرانیان همراه با این جشن است.
 
در گذشته واژه عید عبارت بوده است از برپایی مراسم نیایش و سپاس به مناسبت رخداد یک پیروزی، یک واقعه اجتماعی یا یک معجره آسمانی که سودی برای اجتماع داشته باشد. در این زمان مردم به هنگام برپایی بزرگداشت گرد هم جمع می آمدند و خدای را با مراسم ویژه مذهبی نیایش می‌کردند
 
جشن نوروز در زمان ساسانیان هم برگزار می‌شده است. در این دوره نوروز به دو دسته تقسیم می‌شده است: نوروز اول فروردین که نوروز عامه بود و نوروز بزرگ در ششم فروردین که بیشتر مشهور به نوروز خاصه بود. به روایتی خدا دنیا را در نوروز آفرید و در واقع آدم نیز در همین روز آفریده شد.
 
جشن‌های نوروز در دوران هخامنشیان هم برگزار می‌شده است. نقش‌های حک شده بر سر ستون‌های تخت‌جمشید نشان از قدمت این جشن در ایران دارد.
 
در آن زمان جشن نوروز تنها جشنی بوده تا این اندازه در میان مردم مورد توجه قرار می‌گرفت. نقش برجسته‌های تخت‌جمشید سخن از قدمت این جشن در دوران هخامنشیان دارد. حتی برخی ریشه این ‌جشن‌ را به قبل از دوران هخامنشیان مرتبط می‌دانند.
 
برخی می‌گویند: نوروز سالروز آفرینش جهان و انسان است و نوروز بزرگ روزی است که در آن جمشید بر تخت نشست و خاصان را طلبید و رسم های نیکو گذاشت، و گفت خدای تعالی شما را خلق کرده است. باید که به آب های پاکیزه تن را بشویید و غسل کنید و به سجده و شکر خدا مشغول باشید و هر سال در این روز به همین دستور عمل نمایید.
 
آنجا که نوروز در آغاز فصل بارش باران های بهاری قرار دارد می‌توان ردپای اناهید (الهه آب )را نیز در آن یافت. این گونه است که میتوان نوروز را با آب پیوند داد. سبب اینکه ایرانیان در نوروز غسل می کنند آن است که این روز به الهه آب تعلق دارد.
 
از مهمترین آیین های نوروزی پهن کردن سفره خوان نوروزی است که مشهورترین آن (سفره هفت سین) است. این سفره تا پایان جشن نوروز همچنان گسترده می‌ماند. هف سین می تواند به نوعی بیانگر پذیرایی از فروهرها در آیین زرتشت باشد که از روز اول فروردین به خانه‌های خویش می‌روند.
 
همچنین عدد هفت از اعداد مقدس نزد ایرانیان است که میتوان آن را برابر با هفت ملک مقرب در آیین‌های سامی ارتباط دارد.
 
اگرچه برخی ریشه این جشن را به اقوام دیگر نسبت می‌دهند اما دلیل و شواهد را در این خصوص نمی‌توان نادیده گرفت که مهر محکمی بر اصالت ایرانی این جشن می‌زند. به هر حال، آن چه مهم است باقی ماندن و حفظ شدن این جشن فرخنده تا روزگار ماست.


منبع : خبرگزاری میراث فرهنگی

ارسال نظرات

userPhoto 3Neshaneh
جمع 10 + 4 چند است؟

ADVERTISING

مطالب مرتبط گردشگری